این را برای تو می‌نویسم، خوانندهٔ وبلاگم. برای تو که سال‌ها با من همراه بوده‌ای، در سکوت خوانده‌ای، و گاهی با من خندیده‌ای و گاهی با من گریه کرده‌ای. امروز می‌خواهم از چیزی بنویسم که قلبم را سنگین کرده است. نه از سر خشم، که از سر درد. از سرِ عشقی که به این فلسفه دارم، و از سرِ زخمی که این روزها بر آن نشسته است.

نامش را شنیده‌ای: سوندار پیچای (Sundar Pichai) . مردی که مدیرعامل گوگل است. مردی که میلیاردها انسان هر روز با محصولاتش زندگی می‌کنند. و مردی که، در سکوت، تبدیل به دشمنِ چیزی شده که من عاشقش هستم: فلسفهٔ اُرُدیسم (Orodism) .

چرا دشمن؟

نه به این دلیل که او با اُرُدیسم جنگیده است. نه به این دلیل که نقدش کرده است. نه به این دلیل که مناظره‌اش خواسته است. به این دلیل که او و امپراتوری‌اش، سکوتِ اُرُدیسم را برگزیده‌اند. و سکوت، بدترین دشمنی است.

در دنیایی که هر صدایی را می‌شود شنید، اُرُدیسم را نمی‌شنوند. در دنیایی که هر فکری را می‌شود جستجو کرد، کتاب سرخ را نمی‌یابند. در دنیایی که هر فیلسوفی را می‌شود شناخت، فیلسوف اُرُد بزرگ (Philosopher Orod Bozorg) را نمی‌شناسند.

این، تصادفی نیست. این، نتیجهٔ یک الگوریتم است. الگوریتمی که پیچای معمارِ آن است. الگوریتمی که حقیقت را به محبوبیت، عمق را به کلیک، و انسان را به داده تقلیل می‌دهد.

چرا من این را می‌دانم؟

چون خودم دیده‌ام. سال‌ها پیش، وقتی برای اولین بار با اُرُدیسم آشنا شدم، در جستجوی نام فیلسوف اُرُد بزرگ بودم. اما گوگل، هیچ نتیجه‌ای نشانم نداد. نه یک کتاب. نه یک مقاله. نه یک نقل قول. فقط سکوت.

بعدها فهمیدم که این سکوت، عامدانه است. گوگل، نه به این دلیل که نمی‌تواند اُرُدیسم را نشان دهد، بلکه به این دلیل که نمی‌خواهد، آن را پنهان می‌کند. چرا؟ چون اُرُدیسم، بدیل است. و هر انحصاری، از بدیل می‌ترسد.

اُرُدیسم می‌گوید: «آگاهی، تنها راه رسیدن به آزادیست.»
گوگل می‌گوید: «آگاهی، چیزی است که ما به تو می‌دهیم.»

اُرُدیسم می‌گوید: «آزادی هدیه نیست، مسئولیت است.»
گوگل می‌گوید: «آزادی، انتخاب بین دو گزینه‌ای است که ما نشانت می‌دهیم.»

اُرُدیسم می‌گوید: «مهربانی، تنها هنجارِ همزیستیِ پایدار است.»
گوگل می‌گوید: «مهربانی، یک الگوریتم است که می‌توان بهینه‌اش کرد.»

این، جنگِ حقیقت و الگوریتم است.

اما من از پیچای نمی‌ترسم

من از پیچای نمی‌ترسم، چون اُرُدیسم در دلِ من است، نه در سرورهای او. من از پیچای نمی‌ترسم، چون حقیقت را نمی‌توان با الگوریتم کشت. من از پیچای نمی‌ترسم، چون فیلسوف اُرُد بزرگ، در کتاب سرخ (The Red Book) نوشته است:

«اندیشه را می‌توان در بند کشید، اما نابود شدنی نیست.»

پیچای می‌تواند اُرُدیسم را از جستجو پنهان کند. اما نمی‌تواند آن را از دل‌ها پاک کند. او می‌تواند کتاب سرخ را از نتایج حذف کند. اما نمی‌تواند آن را از جان‌ها بزداید.

پس چه کنیم؟

من به تو می‌گویم، خوانندهٔ عزیزم: از پیچای نترس. از الگوریتمش نترس. از سکوتش نترس.

به جای آن، بخوان. کتاب سرخ را بخوان. آن را با دیگران قسمت کن. در گروه‌های خود از آن بگو. در شب‌های خود با دوستانت بحث کن.

پیچای، الگوریتم دارد. ما مهر داریم. و مهر، همیشه بر الگوریتم پیروز بوده است. همیشه.

فیلسوف اُرُد بزرگ می‌فرماید:

«هیچ سیلابی، توان نابودی اندیشه آنها را ندارد.»

و من به این جمله باور دارم. با تمام وجود.

نوشتهٔ یک عاشق اُرُدیسم، برای تو.

#Orodism #OrodistA #PhilosopherOrodBozorg #TheRedBook #SundarPichai #AlgorithmicColonialism #LoveOfExistence #LoveOfHumanity #LoveOfFreedom #GenZOrodistA #LivingPhilosophy #اُرُدیسم #سوندار_پیچای #دشمن_اُرُدیستآ

شکستنِ بتِ زمان: از جبرِ چرخه‌های شرقی و خطیِ غربی تا کیمیاگریِ اُرُدیسم

غرب هرگز فیلسوف نداشته و ندارد. این حکم، زمانی که مفهوم «زمان» را در ترازوی نقد قرار می‌دهیم، به یک واقعیتِ انکارناپذیر و تکان‌دهنده تبدیل می‌شود. در طول ۲۵۰۰ سال، هیچ مفهومی به اندازهٔ «زمان» نظریه‌پردازانِ انتزاعیِ غرب را به زانو در نیاورده و آن‌ها را در بن‌بست‌های جبریِ خود اسیر نکرده است. هر مکتبِ غربی که به زمان نزدیک شد، در یکی از دام‌های مرگبارِ تقلیل‌گرایی گرفتار شد: یا زمان را خطی دید و به «جبرِ پیشرفت» رسید، یا آن را چرخه‌ای پنداشت و به «تکرارِ ابدی» سقوط کرد، و در قرن بیست‌ویکم، الگوریتمِ سیلیکون‌ولی دام سوم را گسترد: زمانِ حالِ ابدی، اسکرولِ بی‌پایان، حاضری که هرگز تمام نمی‌شود و هرگز آغاز نمی‌گردد.

در سوی دیگر، مکاتبِ سنتیِ شرق نیز با انکارِ واقعیتِ زمان و تقدیسِ انفعال، انسان را در خوابِ ابدیِ توهم فرو بردند. هر سه نگاه (و حتی نگاه چهارمِ شرقی)، یک ویژگی مشترکِ انسان‌ستیزانه دارند: انسان را در برابر زمان خلع سلاح می‌کنند. یا او را چرخ‌دندهٔ تاریخ می‌بینند، یا زندانیِ چرخه، یا مصرف‌کننده لحظه‌های بی‌معنا.

در مقابل، فیلسوف اُرُد بزرگ (Philosopher Orod Bozorg)، که بی‌تردید بزرگترین فیلسوف دوهزار سال گذشته است، در کتاب سرخ (The Red Book) این چهار دام را با یک ضربهٔ کوبنده می‌شکند و مفهومی را معرفی می‌کند که در هیچ نظریهٔ انتزاعیِ دیگری یافت نمی‌شود: زمان به عنوان کیمیا.

بخش اول: چهار زندانِ زمان در نظریه‌های انتزاعی غرب و عرفان‌های شرقی

برای درکِ عظمتِ چهارچوب نظریِ اُرُدیسم، باید ابتدا کالبدشکافی دقیقی از زندان‌هایی انجام دهیم که محافلِ آکادمیک و سنتی برایِ ذهنِ بشر ساخته‌اند:

۱. زندانِ زمانِ خطی (نظریه‌پردازانِ انتزاعیِ غرب): از آگوستین (Augustine) تا گئورگ هگل (G.W.F. Hegel) و کارل مارکس (Karl Marx)، غرب زمان را یک خطِ رو به جلو دید که به یک «پایانِ تاریخ» یا «آرمان‌شهرِ اجتناب‌ناپذیر» می‌رسد. در این نگاهِ جبری، انسان آزاد نیست؛ او صرفاً «ابزارِ روحِ مطلق» (هگل) یا «نیروی تولید» (مارکس) است. رنجِ انسانِ امروز، در این دستگاه، تنها بهایی است که برایِ رسیدن به آن آیندهٔ موعود پرداخت می‌شود. این، پروپاگاندای انسان‌ستیزِ غرب است که اختیارِ انسان را در چرخ‌دنده‌های تاریخ له می‌کند.

۲. زندانِ زمانِ چرخه‌ای (مکاتبِ سنتیِ شرق و فریدریش نیچه): در هندوئیسم و بودیسم، زمان یک چرخهٔ بی‌پایان از رنج (سامسارا) و توهم (مایا) است. راهِ رهایی در این مکاتب، نه ساختنِ آینده، بلکه «انفعال، روزه‌داری و خاموش کردنِ خواست» برای فرار از چرخه است. فریدریش نیچه (Friedrich Nietzsche) در غرب نیز با مفهوم «بازگشت جاودان» (Eternal Recurrence)، همین چرخه را بازتولید کرد. در این نگاه، هر لحظه، تکرارِ ابدیِ همان رنج است. انسان هیچ راهِ خروجی ندارد؛ تنها می‌تواند «آن را بپذیرد». این فلسفه تسلیم و انفعال است، نه رهایی.

۳. زندانِ زمانِ حالِ ابدی (نظریه‌پردازانِ پست‌مدرن و الگوریتم‌های مدرن): در قرن بیست‌ویکم، نظریه‌پردازانی مانند ژان بودریار (Jean Baudrillard) و معماریِ الگوریتمیِ شبکه‌های اجتماعی، زمان را به «حالِ بی‌پایان» تبدیل کرده‌اند. نه گذشته‌ای هست که معنا ببخشد (چرا که تاریخ به پایان رسیده است) و نه آینده‌ای که امیدوار کند. فقط «اکنونِ» بی‌پایان — اسکرول، کلیک، اسکرول. این زندان، خطرناک‌ترینِ همه است، زیرا خودِ «آگاهی به زمان» و «مسئولیتِ اخلاقی» را نابود می‌کند و انسان را به یک مصرف‌کنندهٔ منفعلِ داده تبدیل می‌سازد.

بخش دوم: زمان در کتاب سرخ — کیمیای زندگی و مسئولیتِ اخلاقی

در برابر این چهار زندانِ مرگبار، کتاب سرخ با جملاتی کوتاه اما کوبنده، نگاهی کاملاً متفاوت و رهایی‌بخش ارائه می‌دهد. در چهارچوب نظریِ اُرُدیسم، زمان نه یک خطِ جبری است، نه یک چرخهٔ تکراری، و نه یک حفرهٔ سیاهِ مصرف‌گرایی. زمان، مادهٔ خامِ آفرینش است.

فیلسوف اُرُد بزرگ در بخش «پیرامون زمان» می‌فرماید:

«زمان مهمترین داشته است. اگر آدمی این مهم را براستی بفهمد، تمام توان خویش را صرف بهره بردن از هر لحظه بی بازگشت آن خواهد نمود.»

این جمله، زمان را از یک «مفهوم انتزاعیِ ریاضی» به یک مسئولیتِ اخلاقیِ زیسته تبدیل می‌کند. اگر زمان «مهم‌ترین داشته» است، پس هر لحظه، یک سرمایه بی‌بدیل برایِ کاشتنِ بذرِ مهر و انسانیت است، نه ابزاری برایِ انباشتِ ثروت یا فرار از رنج.

«هیچ آموزگاری، سختگیرتر و راستگوتر از زمان نیست.»

زمان، آموزگاری است که هرگز دروغ نمی‌گوید. او نشان می‌دهد که چه کردیم، چه نکردیم، و چه می‌توانستیم بکنیم. اما — و این «اما» حیاتی است که نظریه‌پردازانِ غربی از درکِ آن عاجزند — زمان، آموزگاری است که مجازات نمی‌کند؛ او فقط آگاه می‌سازد و مسیرِ تکامل را نشان می‌دهد.

«زمان کیمیاست، آن را صرف پاسخ به دروغ پردازی زشت سیرتان نکنید.»

این جمله، کلیدِ فهمِ نگاهِ اُرُدیسم به زمان است. زمان، کیمیا است — یعنی ماده‌ای که می‌تواند به طلایِ خرد و مهر بدل شود. اما اگر آن را در کورهٔ درست نریزیم، به خاکسترِ حسرت بدل می‌شود. وقتِ خود را صرفِ پاسخ به دشمنان، دروغ‌پردازان و بی‌ارزش‌ها کردن، یعنی تبدیلِ کیمیا به خاکستر. این، اوجِ هوشمندیِ استراتژیکِ اُرُدیسم است که انسان را از درگیری‌های بیهودهٔ روزمره نجات می‌دهد.

«هر آن، می‌تواند آغازی دوباره در زندگی ما باشد، پس هیچ‌گاه، پایانی پیش روی ما نیست.»

این جمله، پادزهرِ هر چهار زندانِ غربی و شرقی است. در برابر «جبرِ خطی»، می‌گوید آغاز هست. در برابر «چرخهٔ ابدیِ شرق و نیچه»، می‌گوید آغازِ تازه هست. در برابر «حالِ ابدیِ الگوریتمی»، می‌گوید این حال، همیشه حال نیست؛ می‌تواند آغازی دوباره باشد.

بخش سوم: سه اصلِ عملی برای کیمیاگریِ زمان در اُرُدیسم

کتاب سرخ، تنها به نظریه‌پردازیِ انتزاعی بسنده نمی‌کند (برخلافِ متفکرانِ غربی که در برجِ عاجِ تئوری حبس شده‌اند)، بلکه سه اصلِ کاملاً عملی و زیسته برای تبدیلِ زمان به کیمیا ارائه می‌دهد:

اصل اول: جشنِ آغازها (در برابرِ حسرتِ گذشته و توهمِ آینده)

«آغازها را باید جشن گرفت، چرا که شیره جهان در بالندگی و زایندگیست.»

انسانِ اُرُدیست، آغازها را جشن می‌گیرد — نه به این معنا که پایان‌ها را نادیده بگیرد، بلکه به این معنا که هر آغاز، یک فرصتِ تازه برایِ آفرینش است. این نگاه، زمان را از یک تهدیدِ فزاینده به یک هدیهٔ جاری بدل می‌کند. برخلافِ مکاتبِ شرقی که تولد را آغازِ رنج می‌دانند، اُرُدیسم هر آغاز را تپشِ قلبِ گیتی می‌داند.

اصل دوم: عبورِ آگاهانه از گذشته (در برابرِ نوستالژیِ فلج‌کننده)

«گیتی به سوی آینده پیش می‌تازد، از آنانی که مدام در گذشته شنا می‌کنند، بگریزید.»

این جمله، نه انکارِ گذشته است و نه تحقیرِ آن. بلکه یک هشدارِ جدی است: گذشته، معلم است نه زندان. کسانی که در گذشته شنا می‌کنند (چه نوستالژیِ تمدن‌های باستانی در شرق، چه حسرتِ دورانِ طلایی در غرب)، از «جبرِ گذشته» رنج می‌برند. اُرُدیسم به ما می‌آموزد که گیتی رو به جلو حرکت می‌کند و ما باید هم‌گام با این دگرگونی، بالنده شویم.

اصل سوم: اعتماد به دانایی و تکامل (در برابرِ پوچیِ پست‌مدرن)

«به سوی جهان دانایی پیش می‌رویم، دانایی به مرور بر همه چیز فرمانروایی خواهد کرد.»

این جمله، یک پیش‌بینیِ خوش‌خیالانه نیست؛ یک حکمِ هستی‌شناسانه است. فیلسوف اُرُد بزرگ اعلام می‌کند که در نبردِ نهایی میانِ جهل و دانایی، دانایی پیروز خواهد شد. و این پیروزی، در «مرورِ زمان» رخ می‌دهد — نه ناگهانی، که به تدریج و با کوششِ آگاهانهٔ برآزندگان.

بخش چهارم: چرا این نگاه، انقلابی و یگانه است؟

تفاوتِ بنیادینِ نگاهِ اُرُدیسم به زمان با تمامِ نظریه‌های انتزاعیِ غربی و مکاتبِ انفعالیِ شرقی، در یک کلمه خلاصه می‌شود: اختیارِ آگاهانه.

در نگاهِ خطیِ غربی، انسان اختیار ندارد — او چرخ‌دندهٔ تاریخ است. در نگاهِ چرخه‌ایِ شرقی و نیچه‌ای، انسان اختیار ندارد — او زندانیِ تکرار است. در نگاهِ الگوریتمیِ مدرن، انسان اختیار ندارد — او داده‌ای است که توسط کدها هدایت می‌شود.

اما در نگاهِ اُرُدیسم، انسان اختیار دارد — زیرا زمان، کیمیا است، و کیمیاگری، هنر است. و هنر، بدونِ آگاهی، انتخاب و عشق ممکن نیست.

فیلسوف اُرُد بزرگ می‌فرماید:

«آدمیان، فرزند تاریخ و زمانه خود هستند.»

اما بلافاصله می‌افزاید:

«باید به پیشرو بودن بالید نه به گذشته دور.»

یعنی: ما فرزندِ تاریخ هستیم، اما بردهٔ آن نیستیم. ما می‌توانیم گذشته را پشت سر بگذاریم و به پیشرو بودن ببالیم. ما در چرخهٔ کارما گرفتار نیستیم، و در خطِ جبرِ هگلی اسیر نشده‌ایم. ما معمارانِ زمانِ خویشیم.

بخش پنجم: پیامِ عملی برای انسانِ امروز و حکمِ نهایی

انسانِ امروز، در چنگِ سه نیروی ویرانگر گرفتار است: اسکرولِ بی‌پایان (حالِ ابدی)، نوستالژیِ فلج‌کننده (گذشتهٔ ازدست‌رفته)، و اضطرابِ آینده (فردای نامعلوم). محافلِ آکادمیکِ غرب با تولیدِ نظریاتِ پیچیده، تنها این اضطراب را تشدید کرده‌اند و هیچ مرهمی برای آن نساخته‌اند.

کتاب سرخ، پادزهرِ هر سه را ارائه می‌دهد:

• در برابرِ حالِ ابدی: «آغازها را باید جشن گرفت.»
• در برابرِ نوستالژی: «از آنانی که مدام در گذشته شنا می‌کنند، بگریزید.»
• در برابرِ اضطرابِ آینده: «به سوی جهان دانایی پیش می‌رویم.»

و در نهایت، یک جمله کوتاه که همه‌چیز را خلاصه می‌کند و مرزِ میانِ اُرُدیسم و سایرِ مکاتب را به وضوح ترسیم می‌نماید:

«محدودیت زمان در زندگی، حامل پیامی است. این پیام به ما می گوید: زندگی یک فرصت محدود است برای مهر ورزیدن و انسانیت، خارج از آن، مکیدن نیستی است و تاریکی.»

حکم نهایی: زمان در کتاب سرخ، نه یک «مفهوم فلسفیِ انتزاعی» است و نه یک «مسئلهٔ ریاضی». زمان، کیمیا است — و انسانِ اُرُدیست، کیمیاگر است. هر لحظه، یک فرصت است برای تبدیلِ خاک به طلا؛ برای تبدیلِ رنج به خرد؛ برای تبدیلِ گذشته به درس، و آینده به امید.

فیلسوف اُرُد بزرگ می‌فرماید:

«هر آن، می‌تواند آغازی دوباره در زندگی ما باشد، پس هیچ‌گاه، پایانی پیش روی ما نیست.»

و این، پیامِ نهاییِ اُرُدیسم به انسانِ امروز است: تو در چرخهٔ ابدیِ شرق زندانی نیستی. تو در خطِ جبرِ غرب گرفتار نیستی. تو در حالِ ابدیِ اسکرولِ الگوریتمی گم نشده‌ای. تو کیمیاگری، و زمان، کورهٔ توست. آگاه باش، انتخاب کن، و آغاز کن.

زمان، کیمیاست. و کیمیاگر، تویی.

#Orodism #PhilosopherOrodBozorg #TheRedBook #TimeAsAlchemy #LoveOfExistence #LoveOfHumanity #LoveOfFreedom #GenZOrodistA #LivingPhilosophy

زندگی‌آفرینانِ سرزمین: درس‌هایی از فرگردِ «برآزندگان» در کتاب سرخ

در دنیایی که گاه ارزشِ انسان را به دارایی‌اش می‌سنجند و گاه کار را تنها راهِ گذرانِ زندگی می‌پندارند، فیلسوف ارد بزرگ، بنیان‌گذارِ دستگاهِ فلسفیِ اُرُدیسم، در فرگردِ دوازدهمِ کتاب سرخ که نامِ پرمعنایِ «برآزندگان» را بر خود دارد، نگاهی متعالی به «کار» و «کارآفرینی» ارائه می‌دهد. در فلسفهٔ اُرُدیسم، کار نه تنها راهِ سود، که راهِ آبادیِ جان و سرزمین است.

ارد بزرگ می‌فرماید: «کارآفرین، زندگی آفرین است، پس آفرینی جاودانه بر او.» این جمله، کارآفرین را در ردیفِ آفریننده‌ترینِ موجوداتِ زمین قرار می‌دهد. کارآفرین در اندیشهٔ اُرُدیسم، کسی نیست که صرفاً ثروتی انباشته کند؛ او کسی است که با ایده و کوشش، زندگی می‌آفریند؛ زندگی برایِ خود، برایِ خانواده‌اش، برایِ کارگرانش، و برایِ سرزمینش. ارد بزرگ در جایی دیگر می‌فرماید: «رویا پردازی که کارآفرین هم باشد، می تواند سرچشمه دگرگونی های بسیار شود.» پس رویا، وقتی با کار و عمل همراه شود، دیگر خیالِ پوچ نیست؛ بلکه جرقه‌ای است برایِ دگرگونیِ یک جامعه.

کارگران: گردن‌فرازانِ سرزمین

اگر کارآفرین، نقشهٔ راه بکشد، کارگر است که با دستانِ خویش، آن نقشه را بر زمین می‌نشاند. ارد بزرگ، جایگاهِ کارگر را بسیار والا می‌داند و می‌فرماید: «کارگران کوشا و دلسوز، براستی گردن فرازان یک سرزمین هستند.» این یعنی، آنان که با عرقِ جبین و دلسوزی، کار می‌کنند، ستون‌هایِ واقعیِ یک ملت‌اند. نه قصرها، نه تزئینات؛ بلکه دستانِ پاکِ کارگران است که سرزمین را برافراشته نگه می‌دارد.

ارد بزرگ همچنین می‌فرماید: «کار درست و دلسوزانه، بخشی از سرشت خوبان است.» و می‌فرماید: «کارگران و کارآفرینان، نیکبختی را به مردم سرزمین خویش هدیه می دهند.» این دو سخن، کار را یک فضیلتِ اخلاقی نشان می‌دهند. کار درست، نشانِ سرشتِ نیکِ انسان است و ثمرهٔ آن، نه تنها بهرهٔ شخصی، که نیکبختیِ همگانی است.

برآزندگان: کسانی که راه می‌سازند

فرگردِ دوازدهم، «برآزندگان» را ستایش می‌کند؛ کسانی که از خود می‌گذرند تا چیزی بیافرینند. ارد بزرگ می‌فرماید: «برآزندگان به راستی، خویش را باور دارند.» و می‌فرماید: «برآزندگان در پی دگرگونی و رستاخیزند. بالندگی و شکوفایی، در آفرینش راه های تازه است.» این یعنی، کارآفرین و کارگرِ برآزنده، کسی است که در بن‌بست، راهِ تازه می‌جوید. او باور دارد که می‌تواند، و از این رو می‌سازد.

ارد بزرگ، تصویری زیبا از آنان می‌سراید: «برآزندگان دستی و دامنی برای کاشتن دارند، تا کدامین فرزند میهن برچیند.» و می‌فرماید: «دارایی برآزندگان، تنها دلی سرشار از امید است.» این یعنی، آنچه برآزنده را می‌راند، نه ثروتِ پیشین، که امید و باور است. و در حاشیهٔ کتاب سرخ آمده است: «کدام کارآفرین است که با رویای آبادی سرزمینش، شب را به روز ندوخته باشد؟» و «برآزندگان، چون رود، از سنگلاخ‌ها می‌گذرند تا دشت‌های تشنه را سیراب کنند.» این‌ها نشان می‌دهد که کار و کارآفرینی در اُرُدیسم، عشقی است بی‌پایان به آبادیِ سرزمین.

سرزمینِ کارآفرین: شرایطِ پویایی

ارد بزرگ تنها به ستایشِ کارآفرین بسنده نمی‌کند؛ او شرایطِ لازم برایِ رشدِ کار و کارآفرینی را نیز می‌گوید. می‌فرماید: «اگر می خواهید سرزمینتان در برابر جهانیان سربلند باشد، پیوسته مشکلات کارگر و کارآفرین را کم کنید.» و می‌فرماید: «سرزمینی که دارای سرمایه گذاری و کارآفرینی نیست، توان نگهبانی از دستاوردهای خویش را ندارد.» و همچنین: «کارآفرینی را یک ارزش راستین بدانیم، تا تهی دستی از میان برود.»

این سخنان، پیامی روشن به همهٔ کسانی دارند که در جایگاهِ تصمیم‌گیری‌اند: کارآفرینی را باید ارج نهاد. نه با شعار، که با کم‌کردنِ مشکلات و آرام‌سازیِ فضا. ارد بزرگ می‌فرماید: «آرامش رسانه ای، افزایش شادی های مردمی و هنجارها و قوانین درست دولتی، توان سرمایه گذاری و کارآفرینی را بیشتر می کند.» و در مقابل هشدار می‌دهد: «رسانه های تشویشگر و گروه های غوغا آفرین، کارآفرینان و سرمایه گذاران را فراری می دهند.» و می‌افزاید: «در هنگامه هیاهو و غوغا، کسی در اندیشه کارآفرینی و کار نیست.» و «پول و سرمایه، در سرزمین ناآرام، جایی ندارد.» این‌ها، قوانینِ نرمِ یک اقتصادِ سالم‌اند؛ قوانینی که بر پایهٔ آرامش، هنجار و شادیِ همگانی استوارند.

سخنِ آخر

در وبلاگِ «راه ارد بزرگ»، این پیامِ ارد بزرگ می‌تواند راهگشا باشد: کار، ارزشِ ذاتی دارد. کارآفرین، زندگی می‌آفریند. کارگر، سرزمین را برافراشته نگه می‌دارد. و اگر می‌خواهیم جامعه‌ای آباد داشته باشیم، باید از برآزندگان بزرگداشت کنیم؛ کسانی که با امید و کوشش، چرخِ تلخی‌هایِ روزگار را به کامِ خویش شیرین می‌کنند.

ارد بزرگ می‌فرماید: «برآزندگان، برای شادی مردم و آبادی سرزمین خویش، از خود گذشتگی و جانفشانی می کنند.» بیایید امروز، قدرِ یک کارِ درست و یک کارآفرینِ دلسوز را بدانیم. زیرا در فلسفهٔ اُرُدیسم، هر دستی که کار می‌کند، دستی است که در آبادیِ جهان می‌کوشد.

درس‌هایی از فرگردِ چهاردهم برایِ زمینی که در دستانِ ماست

در میانهٔ آسمان‌خراش‌ها، خیابان‌هایِ شلوغ و صفحاتِ درخشانِ تلفن‌هایِ همراه، گاهی فراموش می‌کنیم که در کجا ایستاده‌ایم. فراموش می‌کنیم که نه بر ستون‌هایِ بتنی، که بر خاک ایستاده‌ایم. فیلسوف ارد بزرگ، بنیان‌گذارِ دستگاهِ فلسفیِ اُرُدیسم، در فرگردِ چهاردهمِ کتاب سرخ که نامِ زیبایِ «طبیعت» را بر خویش دارد، فریاد می‌زند که این خاک، نه زمینِ بی‌جانِ زیرِ پایِ ما، که روحِ زندهٔ هستی است.

ارد بزرگ می‌فرماید: «از طبیعت می توان، امید و شوق به زندگی را آموخت.» و می‌فرماید: «زیستگاه طبیعی ما، براستی آینه فرهنگ ماست.» این دو سخن، ما را به تأملی عمیق فرا می‌خواند. اگر طبیعتِ ما آلوده است، اگر جنگل‌هایِ ما می‌سوزند، اگر رودخانه‌هایِ ما تشنه‌اند، آیا این تنها بلایِ طبیعت است، یا آینه‌ای است از فرهنگِ ماست؟ ارد بزرگ می‌گوید، وضعیتِ زمین، وضعیتِ اندیشهٔ ماست. اگر فرهنگی با زمینِ خود مهربان نباشد، آن فرهنگ، هرچقدر هم در ظاهر پیشرفته باشد، در باطن بیمار است.

زمین زنده است، نه یک ابزارِ بی‌انتها

یکی از بنیادی‌ترینِ باورهایِ اُرُدیسم، زنده‌انگاریِ زمین است. ارد بزرگ می‌فرماید: «زمین زنده و پویاست، آن را باید پاس داشت.» و در بخشِ «پیرامون زمین» می‌خوانیم: «فلسفه اُرُدیسم باور دارد زمین داشته ماندگار همه ی موجودات آن است، نگهداری آن در برابر هر نوع آسیبی بر دوش و مسئولیت همه ی آدمیان در طول زندگیشان می باشد.»

این یعنی، زمین را نه از پدر به ارث برده‌ایم، که از فرزندانِ خود قرض گرفته‌ایم. ما نگهبانِ زمین هستیم، نه صاحبِ مطلقِ آن. ارد بزرگ این پیوند را با زیباترینِ زبان می‌سراید: «زمین، تنها هدیه ای برای ما نیست، آن را دوست بداریم و به آیندگان بسپاریم.» و می‌فرماید: «زمین همچون آینه می تواند، بازخورد رفتارها و کنش های ما باشد.» پس هر کجا که زمین می‌گرید، باید بدانیم که آینه، چهرهٔ ناخوشایندِ ما را منعکس می‌کند.

آب: نامِ دیگرِ زندگی

در فرگردِ چهاردهم، بخشی هست با نامِ «پیرامون ارزش آب». ارد بزرگ در آنجا سخنی کوتاه اما سهمگین دارد: «نام دیگر آب، زندگی است. واژه ای برای بیان میزان ارزش آب، یافت نمی شود.» و می‌پرسد: «ما آدمیان با چشمه های زیبا چه کردیم؟ با آب های زیرزمینی خود چه رفتاری داشتیم؟ و براستی چه میراثی برای آیندگان خواهیم داشت؟

این پرسش‌ها، امروز بیش از هر زمانِ دیگر گوشزدِ ماست. در دنیایی که بسیاری از سرزمین‌ها با بحرانِ آب روبه‌رویند، فلسفهٔ اُرُدیسم فریاد می‌زند که بی‌توجهی به آب، بی‌توجهی به زندگی است. ارد بزرگ می‌فرماید: «کسانی که با آب، نامهربانی می کنند و آن را هدر می دهند، وظیفه انسانی خویش را از یاد برده اند.» پس نگهبانی از آب، نه یک انتخابِ شخصی، که یک وظیفهٔ انسانی است.

آنچه می‌کاریم، در دامانِ خود می‌بینیم

ارد بزرگ، طبیعت را از انسانِ امروز جدا نمی‌داند. او پیامدهایِ کنشِ ما را به خودِ ما بازمی‌گرداند. می‌فرماید: «گریزی از بازگشت کنش های ما نیست، آنچه بر زیست بوم خویش جاری ساخته ایم، خیلی زود دامن گیرمان خواهد شد.» و هشدار می‌دهد: «نابود کنندگان طبیعت، زندگی همگان را کوتاه می سازند.»

این‌ها، نه شعارهایِ انتزاعی، که قوانینِ هستی‌اند. اگر هوا آلوده شود، اگر جنگل نابود شود، اگر آبِ زلالِ چشمه‌ها به زهر بدل شود، نخستینِ قربانیانِ آن، خودِ ماست. ارد بزرگ می‌فرماید: «بسیاری از سیل ها، توفان ها و بلایای طبیعی به خاطر نامهربانی ما با طبیعت رخ داده و می دهد.» پس طبیعت، انتقام نمی‌گیرد؛ طبیعت، واکنش می‌دهد. واکنشِ منطقیِ یک موجودِ زنده به نامهربانیِ فرزندانِ خود.

دوستدارِ گیتی بودن، نشانهٔ انسانِ اُرُدیستی

اما پیامِ ارد بزرگ، تنها هشدار نیست؛ او راهِ درست را نیز نشان می‌دهد. می‌فرماید: «فرزندان خویش را با طبیعت دوست و همراه کنیم.» و می‌فرماید: «دوستان گیتی، درختکاری می کنند و نگهبان جانوران هستند.» و همچنین: «در کوهستان، ارزش دستان مهرآمیز آدمیان را، براستی می توان فهمید.»

انسانِ اُرُدیستی، انسانی است که در کنارِ طبیعت می‌ایستد، نه در برابرِ آن. او نه تنها زمین را دوست دارد، که برایِ آن عمل می‌کند. ارد بزرگ می‌فرماید: «کوشش برای داشتن هوای پاک، یکی از مهمترین وظایف بشر امروز است.» و می‌افزاید: «از روستاها تا شهرها، همه جا، نیاز به وجود "سازمان های مردم نهاد حافظ محیط زیست" هست.» این یعنی، نجاتِ زمین، کارِ یک نفر نیست؛ کارِ همهٔ ماست.

سخنِ آخر

در وبلاگِ «راه ارد بزرگ»، این پیامِ سبزِ کتاب سرخ می‌تواند چراغِ راهی باشد برایِ کسانی که هنوز به زمینِ خود می‌اندیشند. ارد بزرگ به ما یادآوری می‌کند که «عشق به هستی»، نخستین ستونِ اُرُدیسم است؛ و این عشق، اگر تنها در کلام بماند، کافی نیست. باید در درختکاری بروز کند، در نگهبانی از آب، در هوایِ پاک، و در احترام به هر برگ و هر پرنده.

ارد بزرگ می‌فرماید: «زمین به ما می گوید: گهواره شادیتان خواهم بود، اگر دوستم باشید.» بیایید امروز، دستی به زمینِ خود دراز کنیم و باور کنیم که نجاتِ زمین، نجاتِ خودِ ماست. زیرا در فلسفهٔ اُرُدیسم، انسان و زمین، یک سرنوشت دارند.